Category Archives: Platteland

De tempel van Winaam

Nynke-Rixt Jukema mixt Amerikaanse en Europese historie

WIJNALDUM-HARLINGEN – Gedreven, intens en Fries tot in de tenen, zo kun je haar omschrijven. Nynke-Rixt Jukema: boerendochter uit de Noordwesthoek, architecte en opsteller van het bidbook waarmee Leeuwarden de nominatie tot Culturele Hoofdstad van Europa binnenhaalde. Achter elkaar voerde zij twee opdrachten uit in de gemeente Harlingen. Het voelde voor haar als thuiskomen. 

Door Gijs van Hesteren (dit artikel verscheen in juli in de Harlinger Courant)

(Foto: Gijs van Hesteren)

Eerder dit jaar oogstte Nynke-Rixt Jukema applaus bij de gemeenteraad voor ‘Het Badhuis’, het gebouw dat aan de Nieuwe Willemshaven huisvesting moet bieden aan de toiletvoorzieningen van de bruine vloot. Daarnaast gaat het Badhuis dienen als slechtweervoorziening voor de schippers van de zonnepont ‘Jonge Seun’.
En onlangs verleende de welstandscommissie Hûs en Hiem goedkeuring aan Jukema’s ontwerp voor ‘Het Tempeltje’, een gebouwtje nabij het archeologisch Steunpunt in Wijnaldum. In opdracht van Landschapsbeheer Friesland en na twee jaar lang overleg met de lokale gemeenschap bracht Jukema de geschiedenis van het Friese landschap in beeld.  Continue reading De tempel van Winaam

Primeur voor Friesland – eerste project Tiny Houses

HARDEGARIJP – Het fenomeen ‘tiny houses’ krijgt niet alleen aandacht in Harlingen. Ook in andere Friese gemeenten borrelt innovatie en daadkracht. Friesland in het algemeen en Tytsjerksterdadiel in het bijzonder worden door Haagse en hoofdstedelijke kringen vaak smalend beschouwd als ‘achtergebleven boerengebied’. Dat dit in het geheel niet terecht is bewijst de laatstgenoemde gemeente door de officiële opening van Nederlands eerste straatje met ‘Tiny Houses’. Zo’n 150 mensen kwamen af op de door kamerlid Marianne Thieme verrichte onthulling – ambtenaren, politici, liefhebbers, omwonenden en de media. (lees ook: Dossier Tiny Houses)

De uit Hardegarijp afkomstige Gerard Dijkstra en Auke de Vos (beiden 27) zijn de bedenkers van het project. Dijkstra was na een HBO-opleiding aan Stenden University – richting Small Business en Retail – gaan werken voor Philips in Eindhoven. “Om het een beetje centraal te houden woonde ik op een piepklein kamertje in Zeist. Auke was bij me op bezoek en opperde het idee voor een tiny house. Minder spullen, minder ruimtebehoefte, minder kosten, meer duurzaamheid. We waren er beiden enthousiast over. Op een bouwbeurs in Utrecht maakten we kennis met de Brabantse ondernemer Rob Besemer.”

Gerard Dijkstra (links) en Auke de Vos. “Onze Lytse Hûskes Strjitte bevindt zich in het hart van het dorp. Wat wil je nog meer?”

Continue reading Primeur voor Friesland – eerste project Tiny Houses

Nieuw élan voor Toerisme in Noordwest-Friesland

Presentatie toeristisch platform Bestemming Noardwest

Een artikel dat eerder gepubliceerd is in de Harlinger Courant van 7 juli 2015.

FRANEKER  – Afgelopen maandagavond presenteerden de drie toeristische organisaties in Noordwest-Friesland hun plannen voor een toeristisch platform, met de werknaam ‘Bestemming Noardwest’. De VVV Harlingen, Ster van de Elfsteden Franeker en Uytland spraken in Motel de Valk in Franeker met toeristische ondernemers. Bijna iedereen hield er een prettig gevoel aan over, al waren er kanttekeningen. De regio kan ermee verder. Volgende stappen: formaliseren van het platform en beginnen met  het promoten van de regio.

Tekst en foto’s: Gijs van Hesteren

Bestemming Noardwest 025a-1024t
Douwe Gerlof Heeringa: ‘Wat we nu doen is niet meer top-down. We hebben iets in gang gezet waar ik in geloof. Zeker, in het verleden zijn er fouten gemaakt, maar nu zijn we op de juiste weg.”

De Harlinger Douwe Gerlof Heeringa trad deze avond op als voorzitter. In opdracht van de drie genoemde toeristische organisaties schreef hij de voorlopige Uitvoeringsagenda Recreatie en Toerisme 2015-2020. Er was veel werk verzet en dit was het moment om dat te laten zien. ‘Bottom up’ was het toverwoord voor de gevolgde werkwijze, want ‘top down’, dat werkt niet. Het is jargon, maar soms moet dat even. Kort gezegd komt het neer op veel eigen inbreng door lokale toeristische ondernemers en zo min mogelijk sturing door overheden of overkoepelende organisaties.

Om de gedachten de goede kant op te laten gaan gaf Robert Jansen, voorzitter van de Ster van de Elfsteden Franeker zijn visie. Twintig jaar lang was hij Fries om útens geweest, vertelde hij de zaal, en “vertrekken was gemakkelijker geweest dan terugkomen”. Maar nu was hij terug. “Dit is een gebied dat zich niet zomaar geeft. Noordwest-Friesland heeft een verhaal nodig. Die verhalen vind je overal, maar zelf zien we die niet. Onze regio is niet saai, hij is ‘puur’, Niet stil, maar ‘rustig’. Niet leeg, maar ‘open’.”   Continue reading Nieuw élan voor Toerisme in Noordwest-Friesland

Verandering en het platteland

Medialab Ameland. Kunstenares Astrid Nobel kadert de open ruimte van het Amelander buitengebied. Foto Festina Lente, Inge van Hesteren
Medialab Ameland. Kunstenares Astrid Nobel kadert de open ruimte van het Amelander buitengebied. Foto Festina Lente, Inge van Hesteren

Onlangs schreef ik over de invloed van technologische veranderingen. Dergelijke processen verlopen soms geleidelijk, maar goed beschouwd zijn er in de wereldgeschiedenis meerdere schoksgewijze omwentelingen aan te wijzen. Hier ga ik het hebben over de betekenis van technologische revoluties voor plattelandsregio’s. Waarom gaat dit rurale regio’s aan? Kunnen deze niet eenvoudig doorgaan op wijze die zij gewend zijn? Waarom zouden ze zich niet afwachtend opstellen?

Tekst en foto’s: © Festina Lente, Gijs en Inge van Hesteren

Open houding nodig?

Jazeker, een open houding ten aanzien van deze helaas onvoorspelbare toekomstige ontwikkelingen is van groot belang. Het verschil tussen stad en platteland speelt hierin een belangrijke rol. In stedelijke gebieden is men gewend aan snelle veranderingen en er is een groot reservoir beschikbaar aan kennis, ervaring en arbeidskracht. Men zal er vaak adequaat reageren op ingrijpende veranderingen als deze. In rurale gebieden ligt dat anders. Het leven verloopt er langs wegen der geleidelijkheid, verandering wordt wantrouwend bekeken, kennisinstellingen zijn veraf. De omvang van de beroepsbevolking is kleiner dan in de stad en economische activiteit richt zich op dienstverlening in eigen kring, of op de agrarische sector. De perceptie van en de reactie op digitale ontwikkelingen zal tussen stad en platteland snel divergeren. Is daardoor juist niet een extra inspanning nodig vergeleken bij een stedelijke regio? De conclusie kan alleen maar bevestigend zijn.

Slow versus fast society

De hamvraag is: kan je het je wel veroorloven om achter te blijven? Een keuze zal gemaakt moeten worden. Willen inwoners van rurale gebieden een toekomst voor hun regio van ‘slow economy, slow society’? Misschien is het goed zoals het is. Kies dan niet voor een al te proactieve houding ten aanzien van deze digitale revolutie. Op zich is er niets mis mee. Een groot deel van de aantrekkingskracht van een perifere plattelandsregio ligt juist in deze eigenschappen.

Anderzijds, misschien willen de plattelandsbewoners meer dan dat. Denk aan werk voor de volgende generatie, een actieve middenstand, een hoog opleidingsniveau, een hoger inkomensniveau, een aandeel in de revolutionaire stappen die het mensdom zal gaan zetten in het digitale domein. Meedoen…  Continue reading Verandering en het platteland

Wereldgeschiedenis: schoksgewijs veranderen

Onlangs schreef ik een adviesrapport voor een samenwerkingsverband van lokale overheden. Drie centrale gedachten: technologie helpt de mens vooruit, deze vooruitgang is meetbaar in ‘disruptieve’ stappen, en we zitten middenin de meest recente stap.

IMG_1247uaTechnologie helpt de mens vooruit

Sinds enkele decennia vindt er een ingrijpende digitale revolutie plaats, die leidt tot grote wereldwijde en lokale veranderingen. Deze revolutie is vergelijkbaar met andere kantelpunten van de menselijke beschaving. Bijvoorbeeld met de transitie van een jagende, zwervende bevolking naar een sedentaire, zo’n tienduizend jaar geleden, met de uitvinding van het schrift, zo’n vijfduizend jaar geleden, of met de uitvinding van de stoommachine en de aansluitende industriële revolutie van de achttiende en negentiende eeuw. Het zijn omwentelingen als deze die de grootste veranderingen hebben veroorzaakt in de manier waarop de samenleving zich organiseert en hoe mensen met elkaar omgaan, communiceren, handelen. Veranderingen, die ook in dit geval weer veel groter zullen zijn dan de meeste mensen zich vandaag realiseren.

Tekst en foto’s: © Festina Lente, Gijs en Inge van Hesteren

Van mammoetjager tot communicatiesamenleving

Van jagen naar landbouw

Even terugkijken naar de bovengenoemde voorbeelden. Ten eerste de gevolgen van de omslag van een samenleving van nomadische jagers en verzamelaars naar een landbouwsamenleving. Vanaf dat moment was het mogelijk geworden om veel grotere bevolkingsaantallen van voldoende voedsel te voorzien. De wereldbevolking maakte een groeispurt door en de eerste steden ontstonden. Bepaalde bevolkingsgroepen konden worden vrijgesteld van voedselproductie. Ze kregen de mogelijkheid zich bezig te houden met de levering van diensten (onderwijs, gezondheidszorg, openbaar bestuur), of met de productie van gebruiksvoorwerpen, gereedschappen, wapens en  onderkomens.  Continue reading Wereldgeschiedenis: schoksgewijs veranderen

Breedband voor het noordwesten

Tot voor kort werkte ik voor een klein regionaal nutsbedrijf, waarvan de belangrijkste business bestaat uit het beheren en verbeteren van een hybride coax-glasvezelnetwerk. De basis voor de gezonde exploitatie is het aanbieden van diensten langs dat netwerk. Een tikje terzijde van die hoofdactiviteiten ontwikkelde ik daar als ‘innovator’ digitale maatschappelijke toepassingen, samen met mensen en organisaties uit de samenleving. Drie sterke punten, met daar bovenop nog een onverdroten keuze voor vernieuwing en uitbreiding. Hierdoor zal de regio Noordoost-Friesland, als één van de weinige rurale krimpregio’s, binnenkort prat kunnen gaan op een next generation network (NGN). Supersnelle digitale infrastructuur voor alle toepassingen. Bekende, zoals televisie, internet en telefonie, nieuwigheden zoals zorg op afstand, teleleren, E-toerisme, E-business.

NW-Friesland Google MapsDe tijd is rijp voor breedband op het platteland. Provinciale Staten van de provincie Fryslân besloten onlangs tot een aanmoedigingsbeleid voor de gehele provincie. ‘Gemakkelijke’ gebieden vallen buiten de regeling; Het gaat vooral om de rurale periferie, waar een snelle aansluiting bewerkelijk en duur is en dus naar alle waarschijnlijkheid lang op zich zal laten wachten. Juist daar echter wordt de sociaal-economische behoefte het sterkst gevoeld. Met behulp van het nieuwe provinciale beleid zouden de zogenaamde ‘witte gebieden’ eindelijk kunnen worden voorzien van een breedbandnetwerk. In de provinciale notities valt te lezen welke gebieden nu al de aandacht trekken. Daaronder uiteraard Noordoost-Friesland, maar ook het zuidwesten van de provincie.

Witte gebieden

Nou ben ik al een kwart eeuw inwoner van Harlingen. Desondanks ben ik niet voor honderd procent op de hoogte van het reilen en zeilen van Noordwest-Friesland. Het afgelopen decennium heb ik me geconcentreerd op het noordoosten. Eén ding weet ik tamelijk zeker: dit deel van de provincie is geen aandachtgebied voor de nieuwe ontwikkelingen. En dat, terwijl er ook heel wat  ‘witte gebieden’ te vinden zijn in Harlingen, Franekeradeel, Het Bildt, Menaldumadeel. Ook hier hebben speelt de demografische krimp een rol. Ook hier valt veel voordeel te halen uit een toekomstvast, snel datanetwerk. En vooral: ook hier zal zo’n netwerk werken als katalysator van innovatie. Dat het zo werkt is in Noordoost-Friesland ruimschoots bewezen.

Vestigingsvoorwaarden en woonklimaat van de regio Dokkum of de A7-zone zijn al veel beter dan die van de Randstad. Kijken we naar Noordwest-Friesland, dan ligt dat ook nog eens véél dichterbij dit economische centrum van het land. In iets meer dan een uur rijd je per auto van Amsterdam naar Harlingen. Creatieve bedrijven, Friezen om útens, cottage industries, webwinkels kunnen hier veel beter uit de voeten dan in het dure en overvolle westen des lands. Echter, voor het zover komt, moet je stevig aan de weg timmeren en investeren in voorsprong.

Met in mijn rugzak tien jaar ervaring als innovator in Noordoost-Friesland vraag ik het me nu af: moeten we in Noordwest-Friesland aan de gang gaan met een glasvezelnetwerk? Zouden overheden, bedrijfsleven, onderwijs, zorginstellingen mee willen denken en doen? Laten we eens op een rij zetten wat we kunnen doen om hier een NGN van de grond te trekken, misschien met een beetje hulp van de provinciale breedbandfondsen. Wie doet er mee?

 

Tien jaar innovator, en nu verder

Dit blogbericht is een verkorte weergave van mijn afscheidstoespraak op 21 november 2013 in de Grote Wielen. Lees ook: Een decennium innovatie – terugblik.

Leeuwarden, Grote Wielen. Geen einde zonder afsluiting. Kabelnoord organiseerde daarom een bijeenkomst in restaurant de Grote Wielen. Na een decennium van innovatie onder mijn leiding gaf Kabelnoord het stokje over aan anderen. Aan wie? Het weidse noordwaartse uitzicht op het ruige plassenlandschap was bedoeld als inspiratiebron voor elkeen die zich aangesproken voelde.

De jaren 2012-2013 behoorden voor de innovatieafdeling tot de tot dusver beste jaren. Met voldoening kijk ik terug op tien jaar duwen en trekken aan de rurale samenleving. De kansen en de ruimte die Kabelnoord mij hiertoe geboden heeft nopen mij tot eeuwige erkentelijkheid. Als aanjager, als vliegwiel maakten wij het verschil.

Positieve stemming in de zaal. Ceremoniemeester Hein Pols prikkelde de bezoekers met stellingen waar je niet tegen kon zijn. Foto Festina Lente, Inge van Hesteren
Positieve stemming in de zaal. Ceremoniemeester Hein Pols prikkelde de bezoekers met stellingen waar je niet tegen kon zijn. Foto Festina Lente, Inge van Hesteren

Droom

Al kort na mijn aantreden in 2004 had ik een droom: Noordoost-Friesland als proeftuin, als breedbandlaboratorium van het noorden. Nog vóórdat termen als Anticipeergebied Demografische Krimp, Living Lab, of braindrain waren uitgevonden. Hebben we dat bereikt? Is er inderdaad een meetbaar verschil? Ja, durf ik te stellen, dat verschil is er.

Continue reading Tien jaar innovator, en nu verder

Een decennium innovatie – terugblik

Dit is de tekst van de uitnodiging voor de slotbijeenkomst van 21 november 2013. Lees ook: Tien jaar innovator, en nu verder.

Slotbijeenkomst en afscheid

Ruim tien jaar geleden besloot Kabelnoord een van de innovatie-vliegwielen van Noordoost-Friesland te worden. Sindsdien werd het ‘maatschappelijk rendement’ van het nutsbedrijf aangejaagd door mij als innovator en mijn micro-afdeling, bestaande uit jonge stagiaires en trainees, in samenwerking met maatschappelijke groeperingen en bedrijven.

Uitnodiging 21 november 2013 klein

De tijd is voortgeschreden. Veel is bereikt en gerealiseerd, maar anno nu wegen de externe baten niet meer op tegen de interne lasten. De positie van Kabelnoord is vaak niet relevant genoeg. Bedrijven, overheden en organisaties  hebben het moeilijk. Vaak zijn zij met heel andere dingen dan innoveren bezig. De aanpak vindt onvoldoende weerklank. Het is steeds moeilijker om buiten de werkelijke business van het bedrijf als trekker van maatschappelijke ontwikkelingen op te treden. Daarom is in goed overleg besloten met huidige innovatie-inspanning te stoppen. Kabelnoord blijft wél bezig met aan de branche gerelateerde technische innovaties en, indien deze zich aandienen, op projectbasis met maatschappelijke innovaties.

Per 1 januari 2014 ga ikzelf op een andere manier verder. Samen met maatschappelijke groeperingen zal ik doorgaan met het genereren van creativiteit, communicatie en het omzetten van ambitie in actie. De motivatie haal ik uit twee motto’s: ‘Festina Lente’ (Latijn voor ‘haast je langzaam’) en ‘Gewoon dóen!’

Continue reading Een decennium innovatie – terugblik

Noordoost-Fries initiatief slimmere zorg

Dongeradeel logo

Na meer dan een jaar voorbereidende besprekingen komt het nu toch echt van de grond: Zorg op Afstand in de gemeente Dongeradeel. Een verdiend succes voor de initiatiefnemer van het eerste uur, wethouder Sicco Boorsma, maar ook voor de uitgebreide kring van andere betrokkenen. En voor ons, van Kabelnoord, want achter de schermen hebben ook wij behoorlijk ons best gedaan om het allemaal mogelijk te maken. ‘Allemaal’, inderdaad, want behalve Zorg op Afstand is er meer gaande. Zie het persbericht hieronder, dat vandaag werd uitgezonden door de Gemeente Dongeradeel.

Dongeradeel bundelt krachten voor zorg en welzijn dichtbij inwoners

De gemeente Dongeradeel is een samenwerking aangegaan met deskundigen op het gebied van ICT, Onderwijs en Zorg en Welzijn. Samen werken de partijen aan slimmere en betaalbare (welzijns)zorg dichtbij inwoners. De groeiende vraag naar (welzijns)zorg ten opzichte van het slinkende budget vraagt om actie. Oplossingen voor problemen worden vaker gevonden binnen de eigen omgeving van cliënten. Wethouder Sicco Boorsma van de gemeente Dongeradeel heeft het initiatief genomen tot intensieve samenwerking op dit gebied: “We willen de zelfredzaamheid van onze inwoners op verschillende manieren ondersteunen en daarvoor is het nodig om als instellingen de handen ineen te slaan.”

Beeldcommunicatie in de zorg: uitleg blijkt vaak wel nodig.
Beeldcommunicatie in de zorg: uitleg blijkt vaak wel nodig.

Vanuit de samenwerking zijn inmiddels al verschillende projecten opgestart, waaronder ‘Zorg en Welzijn op afstand’ onder leiding van Thuiszorg Het Friese Land. Via een gebruiksvriendelijke beeldtelefoon kunnen cliënten worden ondersteund bij zorgtaken, zoals controle van medicijninname. Denk ook aan personenalarmering met behulp van een halszender. Wat het project vooral bijzonder maakt is de invulling van welzijnstaken op afstand. Daaronder valt een spreekuur via beeldtelefoon met een ouderenadviseur en contact met de BurenHulpDienst.

Het is de bedoeling dat het project binnen een jaar vijftig aansluitingen voor beeldtelefoons oplevert. Dankzij subsidie van de Provinsje Fryslân zijn cliënten vrij van kosten. Na het eerste jaar wordt de dienstverlening op dezelfde manier op eigen kracht voortgezet. Er is nog plaats voor cliënten die mee willen doen aan het project ‘Zorg en Welzijn op afstand’.

Daarnaast is Zorgbelang Fryslân in Dongeradeel actief met het project ‘Gebiedsgerichte zorg’. Zorgbelang Fryslân gaat in gesprek met inwoners over hoe de zorg er in de gemeente uit moet zien. Op die manier kan de zorgbehoefte worden afgestemd op de inwoners. De provincie Fryslân en zorgverzekeraar De Friesland verlenen subsidie aan het project.

Actieve deelnemers aan de projecten voor zorg en welzijn dichtbij de inwoners zijn: Zorggroep Pasana, Huisartsencentrum Dokkum, Welzijnsinstelling Het Bolwerk, Thuiszorg Het Friese Land, Zorgbelang Friesland, De Friesland Zorgverzekeraar, Frieslab, Kabelnoord/ NijFinster, ROC Friese Poort, NHL, Zorgbelang Fryslân en gemeente Dongeradeel.


Intussen zijn de eerste aanmeldingen voor dit project in Dongeradeel al binnen. Dus: wordt vervolgd.

Samen sterk voor werkervaringsplekken in Noordoost-Friesland

Hylke Jan Ellens opent als dagvoorzitter de bijeenkomst. Foto: Kabelnoord, Gijs van Hesteren.
Hylke Jan Ellens opent als dagvoorzitter de bijeenkomst. Foto: Kabelnoord, Gijs van Hesteren.

Persbericht ‘Het beste idee…’

Marianne Reitsma, projectleider bij Kabelnoord, stelde het vol;gende persbericht op over de werkconferentie ‘Het Beste Idee…’.

Afgestudeerd en dan aan het werk… Voor veel jongeren is het lastig met de arbeidsmarkt van tegenwoordig. Te weinig werkervaring is meestal de reden. Ook in Noordoost-Friesland zijn weinig arbeidskansen voor hoger opgeleide jongeren.

Kabelnoord organiseerde voor het project ‘Werkervaringsplekken in Noordoost-Friesland’ op woensdag 6 maart de werkconferentie ‘Het beste idee…’ in het Innovatiehuis Lauwersdelta te Buitenpost. Tijdens de werkconferentie zijn er drie scenario’s gepitcht. Hoe implementeren we dit project in Noordoost-Friesland? Ondernemers, lokale overheden, onderwijs en studenten wisselden van gedachten tijdens brainstormsessies.  Op welke manier we werkervaringsplaatsen aan moeten bieden, daar kwamen zij niet direct uit. Samenwerken, dat is het sleutelwoord voor de komende periode!
Continue reading Samen sterk voor werkervaringsplekken in Noordoost-Friesland